alles over AI op de werkvloer
AI op het werk

vier misverstanden over AI-geletterdheid en de AI-verordening

Sinds de AI-verordening in beeld kwam, worden er in Nederland veel trainingen verkocht met argumenten die niet kloppen. Boetebedragen die bij andere overtredingen horen, certificaten die de wet nergens vraagt, en deadlines die niemand kan bevestigen.

Ik heb er natuurlijk belang bij dat je bij mij een training koopt. Toch staan hieronder vier dingen die je niet hoeft te doen, want ik wil liever dat je begrijpt waar je aan begint dan dat je uit schrik iets aanschaft.

Misverstand 1: je hebt een certificaat nodig

Er bestaat geen certificaatplicht. Niet voor je medewerkers, ook niet voor je organisatie, en er is geen instantie die zulke certificaten erkent.

De Europese Commissie zegt in haar toelichting dat een interne registratie van gegeven trainingen volstaat. Een lijst met wie wat heeft gehad, dus. Toch is er een hele markt ontstaan van e-learnings van rond de tweehonderd euro per persoon met een certificaat aan het eind. Dat certificaat is zeker niet waardeloos als de training goed is, maar hij bewijst juridisch niets extra's boven je eigen registratie.

Wat je wel nodig hebt: mensen die het kunnen, en een aantekening dat je ze hebt opgeleid.

Misverstand 2: er staat een boete van miljoenen op

Op de AI-geletterdheidsplicht staat geen directe boete. Ik heb het nagekeken in de wet zelf, want dit is precies zo'n claim die je moet kunnen controleren.

Artikel 99 van de verordening somt op welke overtreding welk bedrag oplevert. De vijftien miljoen euro of drie procent van de wereldwijde jaaromzet staat in lid 4, en dat lid noemt letterlijk de artikelen 16, 22, 23, 24, 26, 31, 33, 34 en 50. Dat zijn verplichtingen rond systemen met een hoog risico, zoals technische documentatie en menselijk toezicht. Het hoogste bedrag, vijfendertig miljoen of zeven procent, staat in lid 3 en geldt voor de verboden AI-praktijken uit artikel 5.

Artikel 4, de AI-geletterdheidsplicht, staat in geen van die opsommingen. Wat er wél geldt: lid 1 draagt de lidstaten op om zelf sancties vast te stellen die doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn, uitdrukkelijk met oog voor de levensvatbaarheid van kleinere bedrijven. Nederland heeft die regels nog niet af.

Dat aanbieders het hoogste bedrag uit de verordening naast het woord AI-geletterdheid zetten, is dus een verkooptruc. Niet gelogen over het bedrag, wel misleidend over waar het voor geldt.

Dat betekent niet dat de plicht vrijblijvend is. Hij staat in de wet, en als er iets misgaat met AI in jouw organisatie is "mijn mensen wisten van niets" een slechte uitgangspositie. Maar de reden om het te regelen is dat het je bedrijf beter maakt en je mensen slimmer, niet dat er een boete klaarligt.

Misverstand 3: het gaat pas volgend jaar in

De verplichting geldt al sinds 2 februari 2025. Dat is het misverstand dat de meeste ondernemers verrast: het is geen aankomende regel maar het bestaat al ruim een jaar.

Over toezicht is het antwoord minder scherp. Nederland had in april 2026 pas een uitvoeringswet in consultatie en er is formeel nog geen handhaver aangewezen. Veel partijen noemen 2 augustus 2026 als startdatum voor het toezicht.

De eerlijke samenvatting: de plicht is er al anderhalf jaar, het toezicht krijgt nog vorm.

Misverstand 4: één training voor iedereen is genoeg

Dit is het misverstand dat je het meeste geld kan kosten, omdat je iets koopt dat niet doet wat je denkt.

De verordening vraagt uitdrukkelijk dat de kennis past bij de rol, de ervaring en de werksituatie van de mensen. Iemand die AI gebruikt om vergaderverslagen te maken heeft een ander risicoprofiel dan iemand die er sollicitanten mee beoordeelt. Een algemene e-learning die iedereen hetzelfde filmpje laat kijken, voldoet dus juist niet aan de kern van de eis.

Dat is geen reden om per persoon een programma te maken. Wel om te denken in een paar groepen, en om te kunnen uitleggen waarom die indeling logisch is.

Neem daarom contact met mij op als je groep uit zeer uiteenlopende afdelingen bestaat. daarom kan ik de training daarop aanpassen.

Wat je dan wel doet

Vier stappen, en je kunt ze grotendeels zelf.

Breng eerst in kaart welke AI-tools er in je organisatie worden gebruikt, ook de tools die mensen zelf zijn gaan gebruiken zonder het te vragen. Bepaal in welke rol je zit, ben je gebruiker of ook aanbieder van AI? Maak onderscheid tussen groepen mensen met verschillende risico's. En leg vast wat je hebt gedaan.

Voor het opleidingsdeel kun je natuurlijk bij mij terecht. Zo zorg je dat je de vier leerdoelen raakt en aansluit op het werk van je mensen.

→ Lees verder: de vier leerdoelen en je interne register

Waar dit op gebaseerd is

Ik verwijs liever naar de wet zelf dan dat je mij op mijn woord moet geloven.

Vraag een offerte aan