Alles over AI op de werkvloer

Bijna dertig procent van het Nederlandse mkb gebruikt inmiddels AI. Maar "het bedrijf gebruikt AI" betekent in de praktijk meestal: een paar mensen doen iets, ieder op zijn eigen manier, en niemand weet precies wat. Deze pagina zet op een rij wat AI op de werkvloer echt vraagt: welke vier dingen je team moet kunnen, wat de wet sinds februari 2025 van je verlangt, en hoe je het georganiseerd krijgt zonder dat het een project van maanden wordt.

Ik ben Raoul Kuiper en ik train al twee jaar uiteenlopende teams in het vloeiend gebruik van AI. Naast aan bedrijven geef ik ook online trainingen, individueel of aan gezinnen.

Wat AI op de werkvloer eigenlijk betekent

AI zal een hele grote invloed hebben op de manier waarop wij gaan werken of in sommige gevallen al werken. AI op de werkvloer is niet één tool aanschaffen. Het is de vaardigheid van je mensen om een taak te herkennen die AI kan versnellen, hem goed uit te vragen, het antwoord te controleren , maar ook te weten wanneer ze AI juist niet moeten gebruiken.

Dat onderscheid doet ertoe, omdat de meeste bedrijven de eerste stap al hebben gezet zonder de andere drie. Er is een abonnement, er zijn een paar enthousiastelingen, en de rest kijkt toe. Het resultaat is geen productiviteitswinst maar een verzameling losse gewoontes, waarvan een deel bovendien risicovol is.

Waarom het bij teams misgaat

Het gaat zelden mis op techniek en bijna altijd op verschil in beeld. In elk team dat ik tegenkom zitten dezelfde drie soorten mensen door elkaar.

De een gebruikt AI als een luxe zoekmachine en haalt er dus weinig uit. De ander experimenteert enthousiast, maar plakt daarbij klantgegevens in een tool waarvan niemand weet waar die data blijft. En er is altijd iemand die er niets van moet hebben, meestal met argumenten die je serieus moet nemen.

Zolang die drie naast elkaar bestaan zonder gedeelde taal, kun je als bedrijf geen enkele afspraak maken die standhoudt. Je kunt niet bepalen wat wel en niet mag, want er is geen gedeeld idee van wat het is.

De vier dingen die je team moet kunnen

Ik werk met vier vaardigheden. Ze zijn opzettelijk simpel, want ze moeten bruikbaar zijn voor iemand die vandaag begint en voor iemand die er al een jaar mee speelt.

Verdelen. Weten welk deel van je werk je aan AI geeft en welk deel je zelf houdt. Dat is de vaardigheid die het meeste tijd oplevert en waar het vaakst aan voorbij wordt gegaan.

Vragen. Een opdracht formuleren die genoeg richting geeft. De meeste teleurstellende antwoorden komen door een luie vraag, niet door een dom model. Een groot deel van je vraag of prompt gaat om context geven. Ik leer teams manieren om die context te organiseren zodat de output meteen een stuk bruikbaarder is.

Verifiëren. Beoordelen of het antwoord klopt. AI verzint met evenveel overtuiging als hij de waarheid vertelt. Daarom moeten je mensen precies weten waar ze op moeten letten.

Verantwoorden. Je gaat niet weg; het wordt een wezenlijk onderdeel van ons werk . Daarom moet je kunnen uitleggen wat je hebt gedaan, met welke gegevens, en waarom dat verantwoord was. Dit is de vaardigheid die de wet inmiddels van je verlangt.

Die vier zijn ook de reden dat één losse uitleg niet werkt. Verdelen en vragen leer je door te doen; verifiëren en verantwoorden leer je door het fout te zien gaan in een veilige omgeving.

Wat de wet sinds februari 2025 van je vraagt

De Europese AI-verordening verplicht werkgevers om te zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij hun mensen. Die plicht geldt al sinds 2 februari 2025, ook voor een bedrijf dat alleen ChatGPT, Claude of Copilot gebruikt, en ongeacht hoe groot je bent.

Wat de wet níet vraagt is minstens zo belangrijk: er is geen verplicht certificaat, geen voorgeschreven opleiding en geen diploma. Wat wel telt is dat je mensen weten waar ze mee bezig zijn en dat je dat intern hebt vastgelegd. Er wordt in de markt hard geroepen over boetes van vijftien miljoen; op dit specifieke artikel staat die boete niet.

→ Lees verder: AI-geletterdheid verplicht, wat moet je als werkgever regelen en wat de AI-verordening níet van je vraagt

Op locatie, of online

Voor een heel team werkt teamtraining op locatie beter dan online, en dat heeft weinig met techniek te maken. Als je met je eigen collega's in één ruimte zit, komen de echte voorbeelden op tafel: die ene offerte, dat klantbestand, die discussie over wat je wel en niet mag delen.

Ik kom naar jullie toe, twee sessies van 2,5 uur met minimaal een week ertussen. Die week is geen planningsritme maar het belangrijkste onderdeel: daarin gaat je team oefenen, en de vragen die dan bovenkomen bepalen de tweede sessie. Daarnaast komt het geregeld voor dat mensen een slapeloos nachtje te verduren krijgen na de eerste sessie. Als je eenmaal door hebt hoe het werkt, dan spat óf je hoofd uit elkaar van de ideeën wat je er allemaal mee kan. Of kan je je zorgen liggen maken over wat AI betekent voor de toekomst van het bedrijf en de rest van onze maatschappij

Werk je alleen, dan is de online ochtendtraining logischer: vijf sessies van een uur, in een kleine groep van maximaal 8 deelnemers .

→ Lees verder: incompany AI-training op locatie, hoe het werkt

Hoe je het aantoonbaar maakt

De verordening AI-geletterdheid vraagt geen certificaat, maar wel dat je kunt laten zien dat je iets hebt gedaan. Een interne registratie volstaat: wie er meedeed, in welke rol, en welke onderwerpen aan bod kwamen.

Dat is minder werk dan het klinkt, en het is precies het stuk dat de meeste aanbieders overslaan omdat ze liever een certificaat verkopen. Tijdens de teamtraining ontvangen jullie uitgebreide hand-outs met daarin wat jullie allemaal geleerd hebben.

→ Lees verder: de vier leerdoelen en je interne register

Weten waar je team nu staat

Voordat je iets organiseert is het handig om te weten wat er al is. De Beproeving is mijn gratis AI-test: iedereen doet hem voor zichzelf en ontdekt welke kleur band hij heeft. Laat je hele team hem doen en je ziet in één oogopslag hoe de niveaus verdeeld liggen, ook tegenover andere teams in Nederland.

Dat kost een kwartier en het levert je meteen een bruikbare nulmeting op voor je interne registratie.

Wat het je oplevert

Het beste moment in elke training is niet de uitleg maar het kwartje. Iemand die dacht dat hij het wel wist, ziet ineens hoeveel er blijft liggen. En het allerleukste is als we het "Droste effect" gaan doorhebben, zoals ik dat noem: ik leer je team om AI in te zetten om betere AI te maken

Wat deelnemers zelf noemen: dat ze beter nadenken over wat ze eigenlijk willen voordat ze iets vragen, dat ze AI inzetten voor het middenstuk en het voor- en nawerk zelf houden, en dat ze zijn gestopt met verzuipen in de hoeveelheid mogelijkheden. Dat laatste is misschien wel het belangrijkste: rust in plaats van hijgerigheid.